str. 50

Lipiec-Sierpień 2024 r.

Wolanie z Wolynia nr 4 (179)

liśmy się szczególnie zemsty ze strony

przybliżyl się do miasta, kopalyśmy na

Ukraińców, którym samoobrona na Bie-

przedmieściach. Tak prosto i szybko zna-

linie dala nie raz dobrze w skórę, ratu-

lazlam się na samym froncie, a niedlugo

jąc życie zagrożonej ludności polskiej.

później już na Lubelszczyźnie. W dzień

Tym razem w mieście zamieszkaliśmy

zwykle kopalyśmy okopy dla żolnierzy,

na ulicy Mikolajewskiej, w dużym po-

a nocą szlyśmy wraz z Niemcami dalej

żydowskim domku i byliśmy tam sami.

i dalej na zachód. Dużo pracowalyśmy

Niedlugo Niemcy zabrali mojego tatu-

także w kuchni polowej. Niemcy o dziwo

sia Jana do wojska, aby walczyl przeciw-

traktowali nas znośnie ale i tak byl to dla

ko zbliżającym się Sowietom. Osobiście

nas, mlodych dziewcząt ogromny wy-

widzialam go ubranego już w niemiec-

silek fizyczny i stale, ogromne napięcie

ki mundur i odpowiednio dozbrojone-

psychiczne. Do dziś pamiętam te ciężkie

go. Mój tatuś nie byl jednak zdrajcą i gdy

dni, gdy przewalaly się nad nami wiel-

tylko nadarzyla się okazja, porzucil sluż-

kie burze, deszcz lal niekiedy jak z cebra,

bę u wroga, ale musial od tej pory ukry-

a my umorusane w tym blocie, musialy-

wać się w okolicach Hrubieszowa. Dluż-

śmy kopać okopy dla Niemców. Tak do-

szy czas ukrywal się także u swojej ro-

szlyśmy aż do rzeki Wisla, chociaż samej

dziny we wsi Szopinek kolo Zamościa. O

rzeki już nie zobaczylam, bo zatrzymali-

jego losach dowiedzieliśmy się od niego

śmy w niedalekim lasku.

samego, kiedy przyslal nam informację

przez sowieckiego kierowcę, który przy-

OPATRZNOŚĆ BOŻA NAD NAMI

jechal z tamtych stron. U nas bowiem

Podczas tego postoju nastąpila wy-

Niemców już nie bylo, a front przesunąl

miana wojska. Bardzo wyczerpani żol-

się znacznie na zachód i zatrzymal do-

nierze niemieccy, którzy dopiero co wró-

piero na Wiśle.

cili z frontu, kladli się na ziemi i pra-

Podczas cofania się Niemców na za-

wie natychmiast zasypiali. Ja tymczasem

chód, paslam wraz z innymi 12 dziewczy-

tchnięta jakimś niezwyklym, nadprzyro-

nami krowy na lotnisku, to byly w więk-

dzonym przeczuciem, wstalam i powie-

dzialam do innych Polek tak: ,,Uciekaj-

szości Polki, choć byla jedna Ukrainka i

my stąd, bo tu przylecą sowieckie samo-

Żydówka. Gdy wlaśnie wracalyśmy do

loty i zginiemy wszystkie". Z początku

swoich domów, nadjechal niemiecki sa-

mochód, z którego wysiadlo dwóch żol-

przelękle dziewczęta nie chcialy, kiedy

nierzy i po chwili zabrali nas przymuso-

jednak zobaczyly, że ja odeszlam i nikt

wo wszystkie do wozu. Tymczasem na-

mnie nie zatrzymal, także one odważyly

sze krowy same przyszly do domów. Naj-

się i wszystkie zdolalyśmy uciec Niem-

pierw zawieziono nas do miasta Wlodzi-

com z tego lasku. Do końca mojego ży-

mierz Wolyński, do wojskowych koszar.

cia nie zapomnę tego, co za chwilę zoba-

Chociaż spodziewalam się, że cala rodzi-

czylam na wlasne oczy! Gdy tylko ode-

na martwi się już bardzo o mnie, jednak

szlyśmy od tego lasku, doslownie kilka

nie bylo żadnej szansy, aby skontaktować

minut później nadlecialy trzy sowiec-

się z najbliższą rodziną, ponieważ Niem-

kie bombowce, które zaczęly gęsto bom-

cy pilnowali nas bardzo pilnie i dobrze.

bardować wlaśnie ten lasek, w którym

Przynajmniej dwa razy Niemcy za-

jeszcze przed chwilą odpoczywalyśmy

wieźli nas do wsi Werba i tam kazali

wszystkie z Niemcami. Korzenie drzew

nam dla wojska kopać okopy, a gdy front

fruwające w powietrzu wyżej lasu, dobit-