str. 42

Lipiec-Sierpień 2024 r.

Wolanie z Wolynia nr 4 (179)

wsparla autorytaryzm, zaś obrońcy demo-

wiskiem ,,Wiadomości Literackich". Jego

kracji parlamentarnej czynili to z pozycji

erudycyjne eseje dotyczyly problematy-

liberalnych. Oba te wątki są nie tylko ak-

ki historyczno-politycznej, poruszaly za-

tualne ­ w naszych czasach ich aktualność

gadnienia konstytucyjno-ustrojowe, a tak-

nawet wzrasta.

że kwestie polskiej polityki zagranicznej i

racji stanu. Byl zwolennikiem silnej wla-

MIEDZY NIEMCAMI I ROSJĄ

dzy i z pewnością należal do szerokiego

W swej najważniejszej z publikowa-

obozu  pilsudczykowskiego.  Jednocze-

nych przed wojną prac, obszernym szkicu

śnie surowo krytykowal jego dzialalność,

,,Między Niemcami a Rosją" wydanym w

zwlaszcza gdy w 1934 r. powstal obóz w

1937 r., Bocheński analizuje geopolitycz-

Berezie Kartuskiej dla przeciwników sa-

ne polożenie Polski. Studiując we Fran-

nacji.

cji i obracając się wśród francuskiej eli-

ty politycznej, byl przekonany, że Francja

WARTO DO NIEGO WRACAĆ

nie udzieli nam wsparcia w godzinie pró-

Dlaczego warto pamiętać o Adol-

by. Przestrzegal przed konsekwencjami

fie Bocheńskim, zapytalem senatora Ka-

aliansu III Rzeszy ze Związkiem Sowiec-

zimierza Ujazdowskiego, autora książ-

ki o nim pt. ,,Prymat racji stanu", która

kim. Slusznie przewidywal, że stanowić

to będzie śmiertelne zagrożenie dla Pol-

ukaże się w wydawnictwie ,,Arche" we

ski. Aby temu zapobiec, sugerowal zbli-

wrześniu br. ­ Jego biografia jest niezwy-

żenie z Niemcami, co we wspólczesnej in-

kle rzadkim w naszym życiu publicznym

terpretacji, np. Piotra Zychowicza, czyni

przykladem polączenia oryginalnej myśli

go zwolennikiem aliansu wojskowego z

politycznej ze świadectwem życia ­ pod-

III Rzeszą i pozwala zakwalifikować jako

kreśla. ­ Bocheński uważal, że pisarz po-

germanofila.

lityczny w momencie próby dla państwa

­ Interpretacja sugerująca, że Bocheń-

powinien podjąć się zadania najtrudniej-

ski byl germanofilem i zwolennikiem bli-

szego, czyli walczyć. Dlatego w czasie II

skiej wspólpracy z Niemcami, jest nie-

wojny światowej odmawial pracy w in-

uprawniona ­ przekonuje K. Ujazdow-

stytucjach kulturalno-oświatowych, ale

ski. ­ On liczyl przede wszystkim na pod-

slużyl na pierwszej linii frontu. Niema-

trzymanie konfrontacji między Niemcami

le znaczenie ma także oryginalność jego

a Sowiecką Rosją i uważal, że przedluża-

myśli, przynajmniej w dwóch wymiarach.

nie tego etapu jest dla nas korzystne. Byl

Pierwszy dotyczy geopolityki, przede

także przekonany, że jeśli antagonizm nie-

wszystkim rozbudowanej argumentacji

miecko-sowiecki się skończy, to pierwszą

przemawiającej za tym, że niepodleglość

ofiarą tego stanu będzie Rzeczypospoli-

Ukrainy jest czynnikiem wzmacniającym

ta. Wbrew temu, co sądzi Zychowicz, Bo-

bezpieczeństwo Polski. Nowatorstwo tej

cheński nie formulowal żadnej prostej re-

koncepcji polegalo na tym, że w latach 30.

cepty polegającej na wsparciu dążeń na-

ubieglego wieku dość powszechnie wąt-

zistowskich Niemiec, ale przekonywal, że

piono w państwowe zdolności Ukraińców.

w naszym interesie jest przedlużenie ich

Drugi wymiar dotyczyl rozumienia przez

konfrontacji z Moskwą oraz wytworzenie

niego wszystkich zagadnień politycznych

między Polską a Rosją strefy ochronnej w

w kategoriach racji stanu. Dlatego m.in.

postaci niepodleglej Ukrainy ­ podkreśla

bronil demokracji parlamentarnej, czyli

Ujazdowski. Jednak inny badacz tej epo-

polączenia sprawności państwa i wolno-

ki, dr Krzysztof Rak, wspólautor (drugim

ści politycznej ze względu na dobro pań-

jest prof. Grzegorz Kucharczyk) książki

stwa. To bylo wówczas stanowisko uni-

pt. ,,Piekielni sąsiedzi. Jak Rosja i Niem-

katowe, gdyż większość sil politycznych