Wolanie z Wolynia nr 4 (179)

Lipiec-Sierpień 2024 r.

str. 17

zakaz kontaktów z PRL nieznane elementy

ka polskiego, uderzyli tym samym w jądro

tożsamości ,,kościelnych Polaków" na Bia-

kultury polskiej (literatura, sztuka, postaci).

Izolacja tej grupy doprowadzila również

lorusi. Dążąc do przerwania ostatnich linii

do slabej znajomości języka literackiego

przekazu tożsamości narodowej, a w efek-

używanego w Polsce centralnej. W tej sy-

cie oderwania mlodego pokolenia od dzie-

tuacji ksiądz nie byl tylko kaplanem, lecz

dzictwa i kulturowej likwidacji mniejszo-

stawal się także ­ przy braku wlasnych in-

ści polskiej, urzędnicy reżimu Lukaszenki

stytucji, elit politycznych czy spolecznych

już kilkanaście lat temu zapowiadali calko-

­ liderem polskiej grupy mniejszościowej,

wite wydalenie z terenu Bialorusi wszyst-

podstawowym obrońcą jej tożsamości. W

kich księży Polaków, którzy po upadku

sposób oczywisty lokalne, wiejskie wspól-

Związku Sowieckiego przybyli z poslugą

noty pokladaly również nadzieję w kapla-

do odradzających się parafii.

nach na pomoc w odrodzeniu narodowym

Równocześnie wychodzący po upad-

ku ZSRS ,,z katakumb" Kościól katolic-

po upadku ZSRS.

Należy również pamiętać, że na tere-

ki, mający wszakże w zalożeniu charak-

nach II RP przylączonych do Bialorusi po

ter misyjny i powszechny, pragnąl zrzu-

1945 r. żyje stosunkowo duża grupa Pola-

cić funkcjonujący na przestrzeniach post-

ków. Do pierwszej fali tzw. repatriacji z lat

sowieckich pogląd utożsamiający katoli-

1944-1947 i przesiedlenia na tereny Ziem

cyzm z polskością i wyjść w ten sposób ku

Odzyskanych, pomimo utrudnień i do-

innym grupom etnicznym czy narodowym.

datkowych wymogów stawianych szcze-

Przy aprobacie hierarchii kościelnej rozpo-

gólnie ludności wiejskiej (np. wcześniej-

cząl się wewnątrzkościelny proces konse-

sze odstawienie kontyngentów ze zbiorów,

kwentnego usuwania języka polskiego z li-

udokumentowanie narodowości), udalo się

turgii i dążenia do depolonizacji lokalne-

go Kościola, do oderwania ,,polskiej ety-

zapisać 816 870 osobom, zezwolono zaś

kietki". Nie byla to jednak pelna deetniza-

na wyjazd zaledwie 274 163 Polakom. W

ramach drugiej fali przesiedleń z lat 1955-

cja i uniwersalizacja. Na terenie Bialorusi,

1959 zgodę na przekroczenie granicy wy-

pod naciskiem nacjonalistycznie nastawio-

dano tylko 100 630 osobom. W efekcie na

nej opozycji bialoruskiej, a także wladz lu-

terenie Bialorusi pozostala liczna mniej-

kaszenkowskich, dzialania te przyjęly for-

szość polska, szacowana obecnie przez

mę forsowanej bialorutenizacji wszelkich

polskie MSZ na blisko milion osób.

nabożeństw, liturgii, wprowadzenia języ-

Lukaszenkowskie wladze dobrze ro-

ka bialoruskiego na wszystkich poziomach

zumiejące ten silny związek katolicyzmu i

nauczania religii, w tym również w po-

polskości oraz rolę księdza w lokalnej spo-

wstających seminariach.

leczności, po początkowym okresie odro-

Protest przeciwko tego typu dziala-

dzenia i wolności religijnej, w obliczu na-

niom wyrazil Związek Polaków już w

rastającego konfliktu polsko-bialoruskie-

1992 r., ale dzialania podejmowane przez

go, obok likwidacji Domów Polskich, za-

polskie organizacje w kolejnych latach nie

kazu nauczania języka polskiego i delega-

zatrzymaly tego procesu. Trwająca już bli-

lizacji Związku Polaków na Bialorusi, roz-

sko 30 lat bialorutenizacja seminariów w

poczęly konsekwentne szykanowanie naj-

Grodnie i Pińsku doprowadzila w efekcie

bardziej aktywnych i nastawionych propol-

do pojawienia się nowego, wychowanego

sko księży. Zmuszając różnymi narzędzia-

już po upadku ZSRS, zorientowanego pro-

mi administracyjnymi do rugowania języ-

bialorusko pokolenia aktywnych spolecz-