str. 16

Lipiec-Sierpień 2024 r.

Wolanie z Wolynia nr 4 (179)

Wojna i pokój - Війна і мир

MILCZĄCE OFIARY

WOJNY HYBRYDOWEJ

Polacy poddawani są konsekwent-

skiej, pozbawionej od pokoleń wlasnych

nie stopniowemu procesowi etnobójstwa

instytucji (szkól, środków przekazu), ge-

przez bialoruski reżim.

nerują w efekcie specyficzny mechanizm

Ataki na polskich żolnierzy bronią-

samoidentyfikacji. Ta odmienność kreso-

cych z bronią u nogi granicy, wcześniej-

wej polskości sięga jeszcze czasów zabo-

sza ucieczka sędziego Tomasza Szmyd-

rów. Wówczas, pomimo braku państwo-

ta do Mińska przypomnialy, że Polska nie

wości, to wlaśnie dwór szlachecki, a nawet

tylko jest glęboko zaangażowana na Ukra-

ubogi zaścianek dawaly możliwość dostę-

inie, ale od blisko trzech lat nie jesteśmy

pu do polskiej kultury wyższej. Jednak za-

też wolni od hybrydowych ataków z Bialo-

garnięcie po 1945 r. przez wladzę sowiec-

rusi. W świadomości spolecznej pojawia-

ką wschodnich terenów Rzeczypospolitej,

ją się nowe wymiary konfliktu, jakim jest

poprzedzone wymordowaniem bądź de-

choćby dzialalność bialoruskiej agentury

portacją warstw przywódczych, inteligen-

szpiegowskiej w Polsce.

cji i zagarnięciem majątków, doprowadzi-

Warto jednak spojrzeć na konflikt i jego

lo do nowej sytuacji. Jedynym nośnikiem

skutki z perspektywy polskiej mniejszości

polskiej tożsamości dla kolejnych pokoleń

kresowej liczącej na Bialorusi ok. miliona

staly się rzymskokatolickie plebanie. Pol-

osób i skupić się na specyficznej kategorii

skość zaczęla się wycofywać w mury ro-

ofiar tej wojny hybrydowej, jakimi są księ-

dzinnych domów i nielicznych świątyń, z

ża katoliccy.

konieczności podlegala redukcji do coraz

Konsekwentnie w ramach ,,dzialań od-

węższego zestawu skrywanych elementów

wetowych" przeciwko Polsce strona bia-

i symboli.

loruska, jeszcze przed protestami związa-

W izolowanej polskiej spoleczności ­

nymi z wyborami prezydenckimi w 2020

poddawanej przez ponad dwa pokolenia

roku, uderzala w Kościól katolicki, jed-

wynarodowieniu i rusyfikacji, pozbawio-

nak obecnie nagonka wymierzona w du-

nej przemocą wielu aspektów wlasnej kul-

chowieństwo zaczyna wręcz przypominać

tury ­ rola religii w określeniu przynależ-

czasy represji stalinowskich, gdy klamliwa

ności grupowej i narodowej stala się klu-

propaganda i wybiórcze aresztowania mia-

czowa. Najbardziej chronione, nieliczne,

ly zmusić księży do kolaboracji z wladzą.

ostatnie z kultywowanych skladników kul-

tury wlasnej, zredukowane z konieczno-

SPECYFIKA POLSKIEJ

ści do sfery religii i języka modlitwy, staly

TOŻSAMOŚCI NA KRESACH

się na Bialorusi wartościami nadrzędnymi,

By zrozumieć logikę i skuteczność tak-  rdzennymi i zarazem granicznymi, oddzie-

tyki stosowanej przez wladze w Mińsku,  lającymi od ,,obcych". Mniejsze znaczenie

należy przybliżyć specyfikę identyfika-  natomiast w określeniu identyfikacji ­ jak

cji Polaków żyjących w tej części Kresów.  nazwala ich Iwona Kabzińska ­ ,,kościel-

Realia egzystencji oderwanej, izolowanej  nych Polaków" żyjących na Bialorusi, od-

od centrum kulturowego mniejszości pol- grywaly wspólczesne, ale ze względu na