Wołanie z Wołynia nr 5 (108)

Wrzesień-Październik 2012 r.

str. 15

przeciwwaga dla kijowskiej a w 1589 r.

waniu Cerkwi. Carat nie mógł sobie po-

powstał patriarchat moskiewski zależ-

zwolić na funkcjonowanie wyznań które

ny od woli carów [8]. Od czasów Piotra

nie uznawały jego pełnej zwierzchności

Wielkiego, który zakwestionował patriar-

a z takimi zetknął się na większą skalę

chalną strukturę, kolejni carowie stali się

wraz z rozrostem terytorialnym państwa.

głowami Cerkwi prawosławnej, całkowi-

Na ziemiach polskich dominowała reli-

cie kontrolowanej przez państwo. Taka

gia chrześcijańska, chociaż istniał duży

kontrola miała też objąć inne wyznania,

odsetek wyznawców judaizmu i islamu.

gdyż mimo pozornej wolności religijnej

Kościół katolicki podporządkowany był

każda niezależność była niemile widzia-

Stolicy Apostolskiej a wyznania prote-

na w takim systemie. Do Rosji nie mo-

stanckie nie stanowiły takiego zagrożenia.

gli przybywać duchowni innych wyznań

Natomiast Kościół greckokatolicki został

niż prawosławnego, nie było możliwości

potraktowany inaczej. Carowie a co za

przechodzenia na katolicyzm. W 1769 r.

tym idzie także Cerkiew utrzymywali iż

caryca Katarzyna II wydała tzw. Regla-

unia była odstępstwem od prawosławia

ment, który miał regulować sposób wy-

a do tego jeszcze spolonizowana stawała

boru proboszcza parafii Św. Katarzyny w

się śmiertelnym zagrożeniem dla jedynej

Sankt Petersburgu i zarządzania dobrami

prawdziwej wiary prawosławnej. Następ-

parafialnymi. Zasady zawarte w Regla-

stwem takiej filozofii myślenia miała być

mencie zostały wkrótce rozszerzone na

dyskryminacja katolicyzmu i stopniowa

inne diecezje katolickie i uzupełnione in-

likwidacja Kościoła greckokatolickiego z

nymi ukazami. Najważniejszym obostrze-

przymusowym „nawróceniem” unitów na

niem był zakaz kontaktowania się du-

prawosławie.

chownych rzymskokatolickich z Rzymem.

To zostało zarezerwowane dla władz

LIKWIDACJA

świeckich a konkretnie dla rosyjskiej mi-

KOŚCIOŁA GRECKOKATOLICKIEGO

sji przy Stolicy Apostolskiej. Powstała

W ZABORZE ROSYJSKIM

w 1801 r. i zadaniem jej było przekazy-

Sytuacja na ziemiach polskich, które

wanie spraw zleconych przez biskupów

znalazły się pod zaborem rosyjskim ule-

w Rosji, Ministerstwa Spraw Zagranicz-

gła znacznym zmianom. Dotyczyło to tak-

nych, któremu zresztą podlegała, Kole-

że Kościoła greckokatolickiego, którego

gium Rzymskokatolickiego i samego cara

istnienie stanęło pod znakiem zapytania.

o nominacjach nowych biskupów. W XI

W sumie w XIX w. Kościół greckokatolic-

tomie Zbioru Praw Imperium rosyjskiego

ki wkroczył posiadając 1388 parafii, 1548

uwzględniono jakie normy prawne będą

kapłanów, 100 męskich klasztorów bazy-

regulować funkcjonowanie Kościołów:

liańskich z 825 zakonnikami i 12 żeńskich

katolickiego i unickiego. W owym tomie

klasztorów z 129 zakonnicami ale jego

zaznaczono, iż to Cerkiew prawosławna

stan posiadania ciągle się zmniejszał [10].

jest jedynym i panującym wyznaniem w

Katarzyna II ukazem z 19 październi-

Rosji i tylko ona ma prawo do pozyski-

ka 1795 r. rozpoczęła likwidację diecezji

wania nowych wiernych [9]. W świetle

unickich wraz z konfiskatą dóbr. Probosz-

tej filozofii duchowni mieli być przede

czowie uniccy sami zmieniali wyznanie

wszystkim funkcjonariuszami państwa.

w obawie przed utratą swych probostw.

Religia była narzędziem władzy a

Ukaz z 22 kwietnia 1828 r. powoływał

najpełniej wyrażało się to funkcjono-

niezależne od łacińskiego Kolegium Du-