Wołanie z Wołynia nr 5 (108)

Wrzesień-Październik 2012 r.

str. 13

Uniwersytet - Університет

LIKWIDACJA KOŚCIOŁA

GRECKOKATOLICKIEGO

W ZABORZE ROSYJSKIM

A FILOZOFIA PANSLAWIZMU

Przedmiotem artykułu jest analiza

części dogmatów. Metropolita kijowski

problemu likwidacji Kościoła greckoka-

Izydor pragnący propagować unię z porę-

tolickiego w XIX w. na ziemiach polskich

ki papieża Eugeniusza IV uznany jednak

zaboru rosyjskiego. Problemami, jakie

został przez prawosławnych za zdrajcę.

wyeksponuje szczególnie będzie przed-

Po upadku Konstantynopola sytuacja po-

stawienie aspektu tejże likwidacji w świe-

lityczna umożliwiła mianowanemu przez

tle dominującej i wywierającej znaczny

Rzym i popierającemu Unie Florencką,

wpływ na politykę caratu filozofii pansla-

metropolicie Grzegorzowi oderwanie me-

wizmu i administracyjnego podporządko-

tropolii kijowskiej od Moskwy w 1458

wania tego wyznania państwu.

roku. Jego wysiłki celem ożywienia unii

Rozłam w Kościele starano się zaże-

nie przyniosły jednak rezultatów, tym bar-

gnać od początków. Właśnie taką pró-

dziej, że sam Rzym tracił zainteresowanie

bą zjednoczenia był sobór we Florencji.

zjednoczeniem z Kościołem ruskim [1].

Zwolennicy papieża po rokowaniach z

Sprawa Unii Florenckiej odżyła ponow-

delegacją Kościoła wschodniego kiero-

nie w XVI w. ze zdwojoną siłą i znalazła

waną przez patriarchę konstantynopo-

nowych propagatorów. Ze strony Cerkwi

litańskiego oraz cesarza bizantyjskiego

byli to biskupi: lwowski – Gedeon Bała-

Jana VIII Paleologa podpisali 5 lipca 1439

ban i łucki – Cyryl Terlecki oraz senator i

r. unię rzymsko-grecką. Unia formalnie

kasztelan brzeski (a później także biskup)

miała kończyć rozłam kościołów, który

– Hipacy Pociej. Ze strony Kościoła ka-

nastąpił w 1054 roku. Problem podwój-

tolickiego za unią opowiadali się znani

nej hierarchii miał zostać rozwiązany w

i wpływowi ludzie: ksiądz Piotr Skarga,

następujący sposób: po śmierci biskupa

ksiądz Stanisław Orzechowski, Andrzej

jednego obrządku na jego miejsce nie

Frycz Modrzewski a także biskup łucki

miał być osadzany nowy lecz biskup dru-

Bernard Maciejowski. Znany pisarz po-

giego obrządku obejmował dane biskup-

lityczny A. F. Modrzewski w Liber de

Ecclesia w swym traktacie „De republica

stwo. Tak więc w sposób naturalny miała

emendanda” z 1551 r. wskazywał na jed-

utrwalić się jednorodna hierarchia. Była

to jednak tylko teoria, która nie weszła

ność polityczną z Rusinami, którą unia ko-

w życie. Innymi postanowieniami Unii

ścielna tylko zwiększy i umocni. Ksiądz P.

Florenckiej miało być zachowanie przez

Skarga – rektor jezuickiego uniwersytetu

w Wilnie wydał w 1577 r. dzieło „O rzą-

prawosławnych własnych obrzędów, pod-

dzie i jedności Kościoła Bożego pod jed-

porządkowanie się papieżowi i przyjęcie